Lesson – 36 : Normalization Rules દ્વારા Database Design 

ડેટાબેઝ મેનેજમેન્ટમાં Normalization એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ડેટાને યોગ્ય રીતે ગોઠવવો, ડુપ્લિકેટ ડેટા ઘટાડવો અને ડેટાબેઝને વધુ અસરકારક, ઝડપી અને વિશ્વસનીય બનાવવાનો છે. ચાલો સમજીએ કે નોર્મલાઈઝેશન શું છે, તેના પ્રકારો કયા છે અને ડેટાબેઝ ડિઝાઈન દરમિયાન તેને કેવી રીતે લાગુ કરવું.

---

Normalization શું છે?

Normalization એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં ડેટાને એવી રીતે ટેબલોમાં વહેંચવામાં આવે છે કે:

• ડુપ્લિકેટ ડેટા (Data Redundancy) ઓછું થાય

• ડેટાની ભૂલો (Anomalies) દૂર થાય

• અપડેટ, ડિલિટ અને ઇન્સર્ટ ઓપરેશન સરળ બને

• ડેટાબેઝ વધુ સ્માર્ટ અને અસરકારક બને

Normalization ડેટાબેઝની સ્ટ્રક્ચર અને ઇન્ટેગ્રિટી બંનેને સુધારે છે.

---

Normalization શા માટે જરૂરી છે?

• ડેટા રિપીટ ન થાય

• સ્ટોરેજ બચાવે

• ડેટા Consistency જાળવી રાખે

• Queryનું Performance સુધરે

• ડેટાને Maintain કરવું સરળ બને

ડેટાબેઝ ડિઝાઇનિંગના દરેક સ્ટેજમાં નોર્મલાઈઝેશનની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વની છે.

---

Normalization Rules / Normal Forms

Normalization સામાન્ય રીતે નીચેના સ્ટેપમાં કરવામાં આવે છે:

1. 1NF – First Normal Form

2. 2NF – Second Normal Form

3. 3NF – Third Normal Form

4. (Advanced) BCNF – Boyce Codd Normal Form

અહીં પહેલા 3 Normal Forms સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાય છે.

---

⭐ 1NF (First Normal Form)

Rule:

• દરેક ટેબલમાં Atomic values હોવી જોઈએ

• Repeating groups / Multiple values allowed નથી

• દરેક ફીલ્ડમાં ફક્ત એક જ value

Example અગાઉ:

Problem: Phone column માં multiple values છે → 1NFનું ઉલ્લંઘન

1NF લાગુ કર્યા પછી:

---

⭐ 2NF (Second Normal Form)

Rule:

• 1NF સંતોષાયેલ હોવું જોઈએ

• No Partial Dependency (અર્ધા Primary Key પર આધાર ન હોવો જોઈએ)

Example:
Orders table:

અહીં ProductName ફક્ત ProductID પર આધારિત છે, OrderID પર નહીં → Partial Dependency.

Solution: ટેબલને બે ભાગમાં વહેંચવું:

Products Table:
| ProductID | ProductName |

Orders Table:
| OrderID | ProductID |

---

⭐ 3NF (Third Normal Form)

Rule:

• 2NF સંતોષેલું

• No Transitive Dependency
  (એક Non-key field બીજા Non-key field પર આધારિત ન હોવો જોઈએ)

Example:
| StudentID | StudentName | City | Pincode |

અહીં City → Pincode સંબંધ છે → Transitive Dependency

Solution:
બે ટેબલમાં વિભાજન:

Student Table:
| StudentID | StudentName | Pincode |

City Table:
| Pincode | City |

---

Normalization લાગુ કરીને Database Design કેવી રીતે કરવું?

Step 1: Requirements Collection

• કયો ડેટા સાચવવો છે?

• કોણ ઉપયોગ કરશે?

Step 2: Entities અને Attributes શોધો

• Example: Students, Courses, Orders

Step 3: Raw Tables બનાવો

• શરૂઆતમાં મોટા ટેબલ બનાવો

Step 4: Normalization Apply કરો

1. 1NF – Atomic values

2. 2NF – Partial dependency દૂર

3. 3NF – Transitive dependency દૂર

Step 5: Relationships બનાવો

• One-to-Many

• Many-to-Many

• Foreign Keys define કરો

Step 6: Final Clean Database Structure

• Optimized

• No redundant data

• High performance

---

Normalization ના ફાયદા

• ડેટા ભૂલો ટળે

• Query ઝડપથી ચાલે

• ડેટાબેઝ સ્માર્ટ બને

• Storage Space બચાવે

• Maintain કરવું સરળ

---

Normalization ડેટાબેઝ ડિઝાઇનનો મૂળભૂત અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. 1NF, 2NF અને 3NF લાગુ કર્યા પછી ડેટાબેઝ વધુ સુવ્યવસ્થિત, કાર્યક્ષમ અને સુરક્ષિત બની જાય છે. કોઈપણ પ્રોજેક્ટ, વેબસાઈટ અથવા સોફ્ટવેર માટે સુંદર Databaseસ્ટ્રક્ચર બનાવવા Normalizationના નિયમો અપલાય કરવું જરૂરી છે.