Lesson – 90 : Introduction to Directory Services, Access Control, Security, Privacy Protection, Audit and Security

🔹 1. Directory Services નો પરિચય

Directory Service એ એક એવું કેન્દ્રિય ડેટાબેઝ સિસ્ટમ છે જેમાં નેટવર્ક પર આવેલા Users, Computers, Devices, Applications અને Resources ની માહિતી વ્યવસ્થિત રીતે સ્ટોર કરવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ:

• Microsoft Active Directory

• LDAP (Lightweight Directory Access Protocol)

📌 Directory Services ના મુખ્ય કાર્યો:

• User Authentication (લૉગિન ચકાસણી)

• User Authorization (અધિકાર આપવું)

• Centralized Management (કેન્દ્રિય નિયંત્રણ)

• Resources ની ઍક્સેસ કંટ્રોલ

• સુરક્ષા નીતિ અમલમાં મૂકવી

---

🔹 2. Access Control નો પરિચય

Access Control એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નક્કી કરવામાં આવે છે કે કોણ કઈ માહિતી અથવા Resource ઍક્સેસ કરી શકે.

Access Control ના પ્રકારો:

1️⃣ DAC (Discretionary Access Control)

Owner નક્કી કરે છે કે કોણ Resource નો ઉપયોગ કરશે.

2️⃣ MAC (Mandatory Access Control)

Security Labels પર આધારિત, વધારે કડક નિયંત્રણ.

3️⃣ RBAC (Role-Based Access Control)

User ની ભૂમિકાઓ (Roles) પર આધારિત ઍક્સેસ આપવામાં આવે છે.

---

🔹 3. Security (સુરક્ષા) નું મહત્વ

કંપનીના Data, Network અને Applications ને અનધિકૃત ઍક્સેસ, હુમલા અને ડેટા ચોરીથી બચાવવા માટે Security જરૂરી છે.

મુખ્ય Security Techniques:

• Authentication: પાસવર્ડ, OTP, બાયોમેટ્રિક

• Authorization: Role / Permission

• Encryption: Data ને સુરક્ષિત કોડમાં ફેરવવું

• Firewall: અનધિકૃત ઍક્સેસ રોકવું

• IDS/IPS: હુમલો ઓળખવું અને અટકાવવું

---

🔹 4. Privacy Protection (ગોપનીયતા રક્ષણ)

Privacy Protection એ વ્યક્તિगत અથવા સંવેદનશીલ માહિતીનું રક્ષણ કરવાના નિયમો અને નીતિઓનો સમૂહ છે.

Privacy Protection ક્યાં જરૂરી છે?

• Banking

• Social Media

• E-Commerce

• Healthcare

• Government Database

Privacy Protection માટેના ઉપાયો:

• Data Minimization

• Encryption

• Secure Data Sharing

• Consent Management

• Data Retention Policies

---

🔹 5. Audit અને Security

Audit એ IT સિસ્ટમ, User Activities અને Security Policies ની તપાસ કરવાની પ્રક્રિયા છે.

Audit શા માટે જરૂરી છે?

• ખોટી પ્રવૃત્તિઓ શોધવા

• Security Policy અમલ થાય છે કે નહીં તેની ચકાસણી

• Unauthorized Access શોધવા

• System Performance સુધારવા

Audit ના પ્રકારો:

• Security Audit

• Compliance Audit

• System Audit

• User Activity Audit

Audit Logs માં શું સ્ટોર થાય છે?

• User Login / Logout

• File Access

• Failed Attempts

• System Changes

• Network Activities

---